Polecenia w Linuksie

I. Polecenia związane z użytkownikami, grupami, loginami i zamykaniem systemu

1. SHUTDOWN (zamykamy Linuxa)

Przeznaczenie: zamykanie systemu

Parametry: shutdown [minuty] [informacja dla zalogowanych użytkowników]

shutdown - natychmiastowe zamknięcie systemu
shutdown now - j/w
shutdown 0 (zero) - j/w
shutdown 2 - system zamknie się za 2 minuty
shutdown 2 - 2 minuty do wył. systemu - system zamknie się za 2 minuty pokazując komunikat

Opis: to polecenie służy do zamykania systemu, jest możliwość ustawienia tej komendy, żeby zamyknęła Linuxa za np. 2 min. powiadamiając zalogowanych użytkowników.

---

2. REBOOT(restart Linuxa)

Przeznaczenie: ponowne uruchomienie systemu

reboot - natychmiastowe zrestartowanie systemu
reboot now - j/w

Opis: to polecenie służy do restartowania systemu.

---

3. ADDUSER
   adduser (dodajemy nowego użytkownika)

Przeznaczenie: dodawanie nowego użytkownika

Parametry:adduser [nazwa użytkownika]

adduser jan - dodaje użytkownika do komputera o nazwie(imieniu) jan

Opis: jeśli jesteś zalogowany jako root masz prawo dostępu do tej komendy, jeśli nie jesteś musisz się najpierw przelogować na root'a


---

4. PASSWD
   * passwd (zmieniamy hasła)

Przeznaczenie: zmiana hasła

Parametry: passwd [użytkownik]

adduser - zmienia hasło loginu na którym jesteś zalogowany adduser thomson - zmienia hasło użytkownika thomson, jeśli jesteś zalogowany jako root i nie musisz znać poprzedniego hasła zwykłego użytkownika

Opis: jeśli jesteś zalogowany jako root masz prawo dostępu do tej komendy, jeśli nie jesteś musisz się najpierw przelogować na root'a


---

5. LOGOUT
   * logout (wylogowanie się)

Przeznaczenie: służy do wylogowania się

Parametry: brak

Opis: po wpisaniu polecenia widzimy napis do zalogoowania się


---

6. WHO
   * who (sprawdzamy kto jest aktualnie zalogowany)

Przeznaczenie: sprawdzamy kto jest aktualnie zalogowany

Parametry: who [parametry]

who - pokazuje np: root tty01 Dec 13 12:42
who am i - pokazuje nam informacje o naszym loginie

Opis: możesz za pomocą tego polecenia sprawdzić kto jest zalogowany lub "kim" jesteś w systemie


---

7. SU
   * su (zmieniamy się w innego użytkownika)

Przeznaczenie: szybka zmiana loginu

Parametry: su [user]

su root - zmieniamy się w użytkownika root po podaniu jego hasła
Opis: jeśli jesteśmy jako root nie trzeba podawać hasła


---

8. CHMOD
   * chmod (zmieniamy parametry pliku)

Przeznaczenie: zmieniamy parametry pliku

Parametry: chmod [u(user)g(grupa)o(właściciel)a(wszyscy)] [+-] [r(czytanie)w(pisanie)x(uruchamianie)] [nazwa pliku]

chmod ugo-rw file - odbieramy prawa dostępu do czytania i modyfikowania pliku właścicielowi,grupie oraz użytkownikom
chmod a-rw - j/w
chmod a+r - wszyscy mają prawo do czytania pliku
chmod a+rwx - wszyscy mają prawo do czytania,zapisywania i uruchamiania pliku
Parametry: chmod [liczba od 000 do 777][nazwa pliku]
pierwsza liczba to użytkownik, druga liczba to grupa a trzecia pozostali
0 lub --- brak praw dostępu
1 lub --x wykonywanie
2 lub -w- czytanie
3 lub -wx zapis
4 lub r-- zapis i wykonywanie
5 lub r-x odczyt
6 lub rw- odczyt i zapis
7 lub rwx odczyt, zapis i wykonywanie
chmod 777 file - dajemy pełny dostęp właścicielowi,grupie oraz użytkownikom
chmod 000 file - zabieramy pełny dostęp właścicielowi,grupie oraz użytkownikom
chmod a+r - wszyscy mają prawo do czytania pliku
chmod a+rwx - wszyscy mają prawo do czytania,zapisywania i uruchamiania pliku

Opis: są to prawo dostępu dające lub nie prawa do zapisu, czytania i wykonywania
jakie są prawa można zobaczyć wpisując ls -l na początku jest -rwxr--r-- pierwszy znak oznacza plik, katalog..., jeśli zwykły plik to jest minus-, 9 następnych to prawa dostępu 3 pierwsze dla właściciela 3 następne dla grupy a 3 ostatnie dla wszystkich


---

9. CHOWN
   * chown (zmieniamy właściciela pliku)

Przeznaczenie: zmieniamy parametry pliku

Parametry: chmod [user] [plik]

chown rex doc6 - rex jest właścicielom pliku doc6
chown rex doc* - rex jest właścicielom wszystkich plików w katalogu zaczynających się na doc np. doc5, doc98
chown rex ??? - rex jest właścicielom wszystkich plików mających 3 litery np. doc, abc

Opis: jest to możliwość ustawienia właściciela pliku lub plików


---

10. CHGRP

* chgrp (zmieniamy jaka grupa jest właścicielem pliku) Przeznaczenie: ustawiamy która grupa jest właścicielem pliku pliku

Parametry: chgrp [grupa] [plik]

chgrp gracze spis - gracze są właścicielami pliku spis
chgrp gracze * - gracze są właścicielami wszystkich plików
Opis: jest to możliwość ustawienia czy d ciebie mają przychodzić komunikaty

II. Polecenia związane z plikami i katalogami

1. MC

* mc (Midnight Commander) Przeznaczenie: obsługa plików za pomocą Midnight Commandera

Parametry: brak

mcedit - edycja pliku
mc - włączenie Midnight Commandera
mc katalog - włączenie katalogu w MC

Opis: Obsługa plików poruszanie się po katalogach. Zdjęcie:



---

2. * Polecenia związane z katalogami
   
   1. LS

   ls (pokazuje nam zawartość katalogu) Przeznaczenie: sprawdzanie zawartości katalogu

   Parametry: ls [parametr] [katalog]

   ls - zostaną wyświetlone pliki i katalogi jeden po drugim
   ls -a - zostaną wyświetlone wszystkie pliki (ukryte) i katalogi
   ls -l - zostaną wyświetlone pliki i katalogi w postaci listy
   ls -t - zostaną wyświetlone pliki i katalogi według daty, najpierw wyświetlane są pliki nowsze
   ls -r - zostaną wyświetlone pliki i katalogi według daty, najpierw wyświetlane są pliki starsze

   Opis: jest możliwość łączenia parametrów w postaci ls -al jednak źle będą rozpoznawane ls -a -l
   

   ---

   2. DIR
      dir (okrojona wersja ls, pochodząca z msdos'a)

   Przeznaczenie: sprawdzanie zawartości katalogu

   Parametry: -brak-

   Opis: to samo po napisaniu ls (bez parametrów)

   ---

   3. CD
      cd (zmieniamy katalog) Przeznaczenie: zmiana katalogu

Parametry: ls [parametr lub katalog]

cd .. - cofamy się o 1 katakog na dół
cd ../.. - cofamy się o 2 katalogi na dół
cd gry - otwieramy katalog gry
cd gry/tetris - otwieramy katalog tetris w katalogu gry
cd ../programy - otwieramy katalog programy w katalogu niżej
cd /programy - otwieramy katalog programy na samym "dole"
cd - otwieramy własny katalog

Opis: jest to możliwość zmieniania aktualnego katalogu


---

3. MKDIR
   mkdir (nowy katalog)

Przeznaczenie: sprawdzanie zawartości katalogu

Parametry: mkdir [katalog]

mkdir kat8 - zostanie utworzony katalog kat8
mkdir kat1 gry - zostanie utworzony katalog kat8 i gry
mkdir gry/nethach - zostanie utworzony katalog gry a wnim utworzony katalog nethack

Opis: jest możliwość utworzenia katalogu

---

4. RMDIR
   rmdir (usuwamy katalog) Przeznaczenie: usuwanie katalogu

   Parametry: rmdir [katalog(i)]

   rmdir kat1 - usuniencie katalogu kat1
   rmdir kat1 kat2 - usuniencie katalogu kat1 i kat2
   rmdir kat1/kat10 - usuniencie katalogu kat10 w katalogu kat1

   Opis: jest możliwość usunięcia katalogu, UWAGA katalog musi być pusty
   

   ---

5. PWD
   pwd (sprawdzanie dotychczasowej lokalizacji)
   Przeznaczenie: sprawdzanie w którym jesteśmy katalogu

   Parametry: -brak-

   Opis: po wpisaniu komendy pokazuje się odpowiedź
   

   ---

6. CAT
   cat (edytowanie tekstu)

Przeznaczenie: edytowanie tekstu

Parametry: cat [parametr] [katalog]

cat >nowy.w wpisany tekst jest zapisany do pliku nowy.w
cat nowy.w > dwa plik nowy.w kopiujemy do pliku dwa
cat dwa nowy.w >tr3 plik nowy.w i dwa (złączony jeden po drugim) kopiujemy do tr3
cat tr3 > one > two > tree plik tr3 kopiujemy do one, one do two, two do tree

Opis: UWAGA przy plikach binarnych grozi ta metoda zawieszeniem terminala lub systemu


---

7. RM
   rm (usuwamy plik(i)) Przeznaczenie: usuwanie pliku

Parametry: rmdir [plik(i)]

rmdir plk1 usuniencie pliku kat1
rmdir plk1 plk2 usuniencie pliku plk1 i plk2

Opis: jest możliwość usunięcia pliku


---

8. MV
   mv (przenosimy plik lub zmieniamy jego nazwę)
   Przeznaczenie: przenoszenie plików

Parametry: mv [plik] [cel]

mv qfile /tmp - przenosimy plik qfile do katalogu /tmp
mv f* kat - przenosimy wszystkie pliki zaczynające się litere f do katalogu kat

Opis: za pomocą tej komendy możemy także zmienić nazwę


---

9. CP
   cp (kopiujemy plik)
   Przeznaczenie: kopiujemy plik

Parametry: cp [plik/katalog] [cel]

cp plk1 plik198 - kopiujemy zawartość plk1 do plik198
cp plk1 c - kopiujemy zawartość pliku plk1 do c

Opis: jest możliwość kopiowania plików i katalogów


---

10. MVDIR
    mvdir (przenosimy katalog lub zmieniamy jego nazwę)
    Przeznaczenie: przenoszenie katalogu

Parametry: mvdir [katalog] [cel]

mvdir homm3 gry - przenosimy katalog homm3 do gry
mvdir kosz /tmp - przenosimy katalog kosz do /tmp

Opis: to polecenie działa podobnie jak mv

3. Polecenia związane z procesami

1. PS
   * ps (pokazuje nam jakie procesy są aktualnie wykonywane)

Przeznaczenie: sprawdzanie komunikatów

Parametry: ps [parametry]

USER - uzytkownik procesu
PID - numer identyfikacyjny procesu
TTY - procesy zwiazane z naszym terminalem
STAT - status procesu
R - proces dzialajacy (ang. running)
T - proces zatrzymany (ang. stopped)
P - proces w stanie spoczynku (ang. page wait)
D - proces w stanie spoczynku (ang. disk wait)
S - proces w stanie spoczynku (ang. sleeping)
I - proces w stanie spoczynku (ang. idle)
Z - proces duch (ang. zombie), zakonczyl sie ale nie rozliczyl
sie jeszcze z procesami nadrzednymi!
TIME - jak dlugo dziala proces
COMMAND - nazwa programu, ktorej odpowiada proces
%CPU - ilosc zaangazowania procesora w procesie
%MEM - jaka czesc pamieci operacyjnej

-Opis: jeśli chcesz zobaczyć kto jakie procesy wykonuje jest to polecenie dla ciebie


---

2. KILL
   * kill ("zabijamy" procesy)

Przeznaczenie: zabijanie procesów

Parametry:kill [parametr] [PID]

kill 200 - zabija proces z numerem 200 (PID)
kill -9 200 - jeśli jest oporny i nieche się wyączyć jest to prawie pewny sposób
kill -9 -1 - zabija wszystkie procesy procesy
kill -9 0 - !!!samobójstwo!!!

Opis: wyłączanie procesów

4. Polecenia związane z wyszukiwaniem pomocy

1. HELP
   * help (wyświetla nam wszystkie pliecenia w Linuxie)

Przeznaczenie: wyświetla nam wszystkie polecenia w Linuxie

Parametry: -brak-

Opis: wyświetlenie komunikatów dostępnych w systemie lub danej komendy

komenda --help
np: ls --help

---

2. MAN

* man (pokazuje nam pomoc do programu)
Przeznaczenie: pokazuje nam pomoc do programu

Parametry: man [program]

man mount - wyświetla pomoc do polecenia mount

Opis: pomoc do konkretnych programów

5. Polecenia związane z kompresją i archiwilizacją

1. GZIP

* gzip (kompresuje nam archiwum *.gz)
Przeznaczenie: kompresuje nam archiwum *.qz

Parametry: gunzip [parametry] [*.gz]

gzip arx - tworzy nam zkompresowany plikp arx.gz
gzip -d arx.gz - odkompresuje nam archiwum arx.gz

Opis: Można tylko kompresować jeden plik, w przypadku większej ilości trzeba użyć TAR'a


---

2. TAR

* tar (archiwizuje nam archiwum *.tar)
Przeznaczenie: achiwizuje nam archiwum *.qz

Parametry: tar [parametry] [*.tar]

tar -cvf plik* - archwzuje nam wszystkie pliki do sk.tar
tar -xvf - rozarchwzuje nam wszystkie sk.tar

Opis: TAR nie kompresuje nam plików, żeby były z kompresowane trzeba użyć GZIP'a

---

3. ZIP

* zip (archiwizuje nam archiwum *.zip)
Przeznaczenie: kompresuje nam archiwum *.zip

Parametry: zip [parametry]

zip pliki arx.zip - tworzy nam zkompresowany plikp arx.zip
unzip arx.zip - odkompresuje nam archiwum arx.zip

Opis: Można kompresować dowolną liczbę plików na raz.


---

4. RAR

* rar (archiwizuje nam archiwum *.rar)

ściągnij RAR (w chwili pisania artykułu w wersji) 3.60 beta 4 for Linux

Instalacja
rozpakuj: tar -xvf rarlinux-3.6.b4.tar.gz
wejdź do katalogu cd rarlinux-3.6.b4
zainstaluj: make

Przeznaczenie: achiwizuje nam archiwum *.rar

Parametry: rar [parametry] [*.rar]

rar pliki arx.rar - archwzuje nam wszystkie pliki do arx.rar
unrar arx.rar - rozarchwzuje nam wszystkie arx.tar

Opis: Można kompresować dowolną liczbę plików na raz.

6. Polecenia związane z instalacją programów.

1. DPKG

* dpkg (operacje na plikach *.deb)
Przeznaczenie: instalcja *.deb

Parametry: deb [parametry]

dpkg -i plik.deb - instaluje wybraną paczkę
Opis: Instalujemy wybrane paczki.


---

2. RPM

* rpm (operacje na plikach *.deb) Przeznaczenie: Instalcja *.rpm

Parametry: tar [parametry]

Opis: Instalujemy ręcznie wybrane paczki rpm.

---

3. ALIEN
   * alien (zmienia *.rpm na *.deb)
   Przeznaczenie: zmienia *.rpm na *.deb

   Parametry: brak

   alien plik.rpm - stworzy plik plik_i686.deb
   Opis: Można kompresować tylko jeden plik naraz.